تبلیغات
تهران کوفه - چرا دین؟ (2)






























تهران کوفه

در مطلب قبل به بررسی رابطه انسان و دین و كاركردهای دین كه شامل معنا بخشیدن به حیات، بهداشت، سلامت و آرامش روان، سازگارسازى جهان درون و برون؛ كاهش رنج ها پرداختیم. در این شماره به ادامه كاركردهای دین می پردازیم.

ان شاء الله كه ما رو با نظراتتون یاری كنید.

 

 4. هدف‌بخشى و ایده‌آل‌پرورى

یكى از مهم ترین كاركردهاى دین ارائه ایده آل و آرمان مطلوب است. ایده آل اصل یا موضوعى است كه مورد گرایش انسان قرار گیرد و هدف تلاش ها و كوشش هاى او باشد. ایده آل موجب شكل گیرى نوع انتخاب آدمى است. شخص به طور آگاهانه یا ناخودآگاه همه پدیده ها را با آن مى سنجد و ارزشداورى مى كند. ایده‌آل از مختصات زندگى بشرى و از عناصر اساسى آن است. انسان زمانى مى تواند از یك زندگى حقیقى برخوردار باشد كه آگاهانه براى خود ایده‌آل و آرمان انتخاب كند. انسان ها در طول تاریخ ایده آل هایى چون رفاه، ثروت، شهرت، مقام، عشق، زیبایى، دانش و... انتخاب كرده اند لیكن بهترین ایده‌آل آن است كه داراى شرایط زیر باشد:

1. منطقى باشد.

2. قابل وصول باشد.

3. تمایلات سودجویانه و خودخواهانه و «من طبیعى» آدمى را كنترل كند.

4. در انسان چنان كششى ایجاد كند كه از درون به سوى هدف اعلاى حیات حركت كند.

 چنین آرمانى تنها از دین حق و معناى دینى حیات بر مى خیزد.

 «میلر بروز» از قول «اینشتین» مى گوید: «علم، ما را از آنچه هست آگاه مى كند و دین (وحى) است كه ما را به آنچه كه سزاوار است كه باشد مطلع مى كند».

 

5. پاسخ به احساس تنهایى

 یكى از رنج هاى بشر كه در جهان صنعتى و پیدایش كلان‌شهرها به شدت رو به افزایش است، مسأله احساس تنهایى است. منظور از احساس تنهایى در اینجا تنهایى فیزیكى یعنى جدایى از دیگران نیست؛ بلكه گونه هاى دیگرى هم چون ناتوانى دیگران در پاسخ دهى به برخى از نیازهاى انسان، عدم درك دیگران از شخص و یا سرگرمى دیگران به كار خود و جستجوى منافع خویش و عدم توجه عمیق، جدى، خیرخواهانه و دیگرخواهانه در جهت تأمین خواسته ها و نیازهاى شخص است.

 به عبارت دیگر، انسان در این دنیا خود را در میان انبوه مردمانى مى یابد كه همواره در بند خودخواهى هاى خویشند و حتى اگر اعمالى به ظاهر نیك و مفید به حال دیگرى انجام مى دهند عمدتاً آمیخته به انواع درخواست ها، گرایش ها و خودخواهى هاى ظاهر و پنهان است و كسى صد در صد به خاطر «من» كارى براى «من» انجام نمى دهد. اما در نگرش دینى، انسان هیچ گاه تنها نیست.

 

6. تقویت قدرت كنترل غرایز

 از جمله خطراتى كه همواره جامعه بشرى را مورد تهدید قرار داده و در عصر قدرت و تكنولوژى خطراتى صد افزون براى بشریت به بار آورده لجام گسیختگى غرایز، خودخواهى ها و تمایلات سركش نفسانى است. این پدیدة شوم نه تنها از جانب علم و دانش و فلسفه هاى بشرى مهارشدنى نیست، بلكه اربابان قدرت و دانش را نیز به اسارت خود درآورده و علم و تكنولوژى را نیز در این جهت، استخدام كرده است.

آن عامل نیرومندى كه انسان را از اسارت هواهاى نفسانى آزاد ساخته و قدرت رویارویى با طغیان هاى زندگى‌سوز نفس اماره را مى بخشد، ایمان استوار دینى است.

«استایوفسكى» مى گوید: «اگر خدا (دین) نباشد همه چیز مباح است». یعنى غیر از خداباورى و ایمان مذهبى هیچ عامل دیگرى توان بازدارندگى از اعمال ضداخلاقى، بیمارى بى‌عدالتى، تجاوز و فساد و تباهى و رام كردن نفس اماره و سركش آدمى را ندارد.

 

7. دیگر كاركردها

 افزون بر آنچه گذشت كاركردهاى روان‌شناختى، فراروانشناختى، روان ‌تنى و جسمانى دیگرى براى دین ذكر شده كه به ذكر عناوین آنها بسنده نموده و خواننده عزیز را به مطالعه و جستجوى بیشتر در این زمینه فرا مى خوانیم:

1. بهداشت و سلامت جسمانى، طول عمر، پایدارى در فعالیت هاى فیزیكى، تقویت سیستم ایمنى و دفاعى بدن، تسریع در بهبودى و كوتاه كردن دوران درمان.

2. ایجاد خضوع، تعبد و تسلیم در جهانى آكنده از سرگردانى و تعارضات فكرى.

3. عشق و محبت، پاسخ به غرایز فرامادى بشر و ایجاد لذت هاى فراجسمانى، تصفیه غم ها و جذب شادى ها.

4. كاهش اضطراب، ترس ها و وحشت ها؛ به ویژه ترس از مرگ.

5. افزایش قدرت كنترل و مدیریت ذهن (سایكو سیبرنیتك) و تصویرسازى ذهنى.

6. هویت‌بخشى، انسجام و تعادل شخصیت ، رهایش از آشفتگى و هماهنگ سازى افكار و احساسات.

7. شجاعت‌آفرینى و افزایش قدرت پایدارى در برابر دشمنان و زورمندان.

8. بهداشت و سلامت روح و حقیقت برین وجود آدمى.

9. ایجاد وقار و سنگینى و دورى از جلفى و سبكى.

10. كاهش و كنترل عملیات جنسى.

جمع‌بندى این نوشتار را با سخنى از «میلتون یینگر» به پایان مى بریم. او در مقاله «دین و نیازهاى فرد» مى نویسد: «در پزشكى روان تنى وقتى نكات زیر را ملاحظه كنیم، ارزش دین آشكار مى شود:

1. دین، انسان را به یك فلسفه حیات مسلح مى كند و به عقل وى روشنگرى لازم را مى بخشد. دین براى یك فرد نقشى را ایفا مى كند كه قطب‌نما براى یك كشتى و در دریاى زندگى جهت و راهنمایى در اختیار او مى نهد.

2. دین بر اراده انسان تأكید مى نهد، آن را تقویت و فرد را كمك مى كند تا به فرمان هاى عقل گردن نهد.

3. دین نیازهاى اساسى روح، به ویژه نیاز به عشق و جاودانگى را، تحقق مى بخشد.»

 

پی‌نوشت‌ها:

 ـ تا نِه گی دو كه نه تن، حس مذهبی یا بعد چهارم روح انسانی، ترجمه مهندس بیاتی، ص14.

 ـ آلكسیس كارل، نیایش، ترجمه دكتر علی شریعتی، ص55، تهران، تشیع.

 ـ شهید مطهری، یادداشت‌ها، ج 4، ص 151.

 ـ همان.

 ـ دكتر صفدر صانعی، آرامش روانی و مذهب، ص8، قم، پیام اسلام، چاپ ششم، 1350.

 ـ همان، ص6.

 ـ فرید وجدی، دایرة المعارف، به نقل از: شهید مطهری، یادداشت‌ها، ج 4، تهران، قم، صدرا.

 ـ روم/ 10.

 ـ جهت آگاهی بیشتر بنگرید: حمیدرضا شاكرین؛ دین شناسی(پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی) قم ، معارف.

 ـ این مسئله اساساً مقوله‌ای معرفتی است، از این رو در بحث از كاركردهای معرفتی دین تحت عنوان «پاسخ به پرسش‌های بنیادین» بررسی شد، لیكن به لحاظ كاركردهای مهم روانشناختی آن در اینجا نیز به آن اشاره می‌شود.

 ـ karl gustave jung, See: "Modern Man in searh of Asoul" p.284. Also: His "Philosophy of Religion.

 ـ پیتر آلستون، ملتون یینگر، محمد لگنهاوزن،‌ دین و چشم‌اندازهای نو، ترجمه غلامحسین توكلی، ص 163، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم، بوستان كتاب قم، 1376.

 ـVictor Frunkle.

 ـ Superlogo.

 ـ جهت آگاهی بیشتر بنگرید:‌ مجموعه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان، ص 164ـ 167.

 ـ‌ ملكم همیلتون، جامعه شناسی دین، ترجمه محسن ثلاثی، ص 179.

 ـ خوش بینی دارای گونه‌های مختلف مثبت و منفی است. آنچه در اینجا مورد نظر است خوش‌بینی حقیقت و سازنده است.

 ـ اسلام و بهداشت روان، ج 2، ص 245.

 ـ see: porseman .P.Lyons, J.S., Larsin, D.B. and Starnin, j.j (1990) (Religious belief, Depression, and Amlulation Stutus in eldery woman with Borken Hips. American journd .psychatiry, 147-758-766.

 ـ Willer.

 ـ Meador.

 ـ جهت آگاهی بیشتر بنگرید:

الف. دكتر احمدعلی نور بالا، شواهد پژوهشی در رابطه بین وابستگی مذهبی و افسردگی (مقاله) اسلام و بهداشت روان، مجموعه مقالات، ج 1، ص 17-20.

ب. دكتر قربانعلی اسداللهی، رابطه اعتقادات مذهبی در درمان بیماری‌های افسردگی مقاله (نقش دین در بهداشت روان) مجموعه مقالات ص 41-47.

 ـ see: Gartner,J. Larson, D.B., Allen, G. )1991(. Religious commitments and mental Health: A Review of the Empirical Literature, Joural Psychology and Theology, 19,6-26.

 ـ Adlof.

 ـ Smart.

 ـ Autar.

 ـ Dauids.

 ـ Loch.

 ـ Hughes.

 ـ Adolf, E,M. Smart,R.G )1485( Drug use and Rse and Religious affiliation, Feelings, British journal of Addiction.

 نیز بنگرید: اسلام و بهداشت روان مجموعه مقالات( ج 2، ص 23، قم، معارف، چاپ اول، 1382.

ـ شهید مطهرى، یادداشت ها، ج 3، ص 389، قم و تهران: صدرا، چاپ سوم، 1382.

 ـ Comstock.

 ـ Partridge

 ـ Comstock, G.r Partidge, K.B. )1472( Church Abandance and Health. Journal of Chronic Disease. 25.665.672.

 ـ Darakeh.

نیز بنگرید: اسلام و بهداشت روان، ج 1، ص 237-243.

 ـ دكتر محمد قهرمانى و...، بررسى تأثیر روزه‌دارى بر وضعیت سلامت روانى (مقاله) نقش دین در بهداشت روان، ج1، ص 244، قم، معارف، چاپ اول، 1382.

 ـ see Glenn N.D. Weaver. C.N )1987( Multivariate, Multisurvey study Of Marriage, 40,267-282

 see also: Sporawski. M.j,Houghson M.J.)1987( preceriptions for Happy marriage Adjustment and Satisfaction of Couples married so or more yearly, family coordinator, 27, 321, 327.

 ـ بنگرید:الف. دكتر باقر غبارى بناب، مطالعاتى در قلمرو مشترك دین و روان شناسى (مقاله)، ص 100، حوزه و دانشگاه (فصلنامه)، شماره 29، زمستان 80.

 ب. دكتر محمد قهرمانى، و... بررسى تأثیر روزه دارى بر وضعیت سلامت روانى (مقاله)، دین و بهداشت روان، ج 1، ص 244، قم، معارف، چاپ اول، 1382.

 ـ بنگرید: دكتر على نقى فقیهى، بهداشت و سلامت روان در آیینه علم و دین، ص 85، قم، حیات سبز، 1384، چاپ اول.

 ـ جهت آگاهى بیشتر در این زمینه بنگرید: دكتر عبدالله نصرى، فلسفه آفرینش، ص 49 - 73، قم، معارف، چاپ اول، 1382.

 ـ الثقافة الاسلامیة، ق: شهید مطهرى، یادداشت ها، ج 4، ص 188، تهران: صدرا، دوم، 1382.

 ـ‌ بنگرید: جوادى آملى، انتظار بشر از دین، ص 46 - 47، قم، اسراء، چاپ اول، 1380.

 ـ مطهرى، تعلیم و تربیت در اسلام، تهران و قم: صدرا، 1368.

 ـ بنگرید: الف. همو، حكمت ها و اندرزها، ص 3.  ب. همو، امدادها و غیبى در زندگى بشر، ص 86.

 ـ Psychologic.

 ـ Parapsychologic.

 ـ Psychosomcetic.

 ـ بنگرید: الف. اسلام و بهداشت روان، مجموعه مقالات اولین همایش بین المللى «نقش دین دربهداشت روان»، ج 1، ص 28 و 187 - 153، قم، معارف، چاپ اول، 1382. ب. همان، ج 2، ص 27.  ج. پت كورى، بازگشت به دعا در آستانه هزاره سوم، ترجمه عزیزالله صوفى سیاوش.

 ـ بنگرید: الف. ویلیام جیمز، دین و روان، ترجمه مهدى قائنى و... ب. شهید مطهرى، یادداشت ها، ج 4، ص 196، قم و تهران، صدرا، چاپ دوم، 1382.

 ـ بنگرید: الف. همان، ص 158 و 159. ب. همان، ج 7، ص 15-19. ج. همو، امدادهاى غیبى در زندگى بشر، ص 39، قم: صدرا، چاپ هفتم، 1374.

 ـ مجموعه مقالات اولین همایش دین در بهداشت روان، ص 167، قم، نوید اسلام، چاپ اول، 1377.

 ـ همان.

 ـ بنگرید: شهید مطهرى، یادداشتها، ج 4، ص 122.

 ـ Psychocyberentic.

 ـ بنگرید: مجموعه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان، ص 165، قم، نوید اسلام، چاپ اول، 1377.

 ـ شهید مطهرى، حكمت ها و اندرزها، ص 47.

 ـ همو، یادداشتها، ج 4، ص 123 و 158-159.

 ـ همان، ص 154.

 ـ بنگرید: الف. ویلیام جیمز، دین و ران، ترجمه مهدى قائنى. ب. شهید مطهرى، همان، ص 169.

 ـ‌ مجموعه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان، ص 167.

 ـ Milton Yinger.

 ـ Religion and Individual Needs" in Seentific Stady of Religion, p.1777-196.

 ـ آلستون، م. یینگر، م. لگنهاوزن، دین و چشم اندازهاى نو، ترجمه غلامحسین توكلى، ص 162.






نوشته شده در دوشنبه 12 تیر 1391 ساعت 03:07 ق.ظ توسط علی اكبر سیاح نظرات |


Design By : Pichak